Nieuw voetgangersbeleid zet voetgangers in Utrecht op één

Utrecht is al Wereldfietsstad en wil nu ook de voetgangers op één zetten. Om dit te realiseren heeft de gemeente Utrecht een (concept) beleidsnota opgezet en gepubliceerd waarin de plannen voor een nieuw voetgangersbeleid in Utrecht staan opgesteld. Wat zijn de plannen en wat betekent dit voor het groen en de duurzaamheid in de stad?

De stad Utrecht is op veel plekken al goed begaanbaar voor voetgangers. Dit wil de gemeente uitbreiden naar plekken waar dit nog niet het geval is. Waar mogelijk worden de plannen gecombineerd met ruimte voor groen, spelen, bewegen en elkaar ontmoeten.

ℹ️ Wat is een beleidsnota?
Een beleidsnota is een tekstdocument waarin een (overheids)organisatie haar plannen, visie en strategie uitlegt, analyseert en verantwoordt voor het aanpakken van een maatschappelijk probleem of het realiseren van een doel. De functies van een beleidsnota zijn:
● Informeren van betrokkenen (burgers, medewerkers, andere overheden).
● Overtuigen om de noodzaak van het voorgestelde beleid weer te geven.
● Sturen door duidelijke richting te geven en draagvlak te creëren binnen een organisatie.
● Besluitvorming te bevorderen voor politieke of ambtelijke besluiten.

Aanleiding herinrichting voetgangersruimte

Een groot deel van de stad Utrecht is al goed toegankelijk voor voetgangers. Op de plekken waar dit niet zo is, kunnen er verschillende aanleidingen zijn voor het verbeteren van de voetgangersruimte, aldus de gemeente.

Op sommige plekken is gewoonweg een gebrek aan voetgangersruimte. Dit heeft onder andere te maken met een groeiende stad die meer bewoners aantrekt en dus om meer ruimte vraagt.
Hiernaast zijn lopen (en fietsen) ruimte-efficiënt en kunnen ze dus relatief gemakkelijk ingepast worden in de aanwezige ruimte.
Ook maakt een toegankelijke en stimulerende loopomgeving deelnemen in de maatschappij voor meer mensen aantrekkelijker.

Wat kan er nog meer beter?

Toegankelijkheid voor mensen met een hulpmiddel
Stoepen die opeens ophouden
Oversteken waar dat nog niet veilig mogelijk is
Te smalle stoepen of obstakels die de voetgangersruimte doen beperken
Onaantrekkelijke stoepen zoals stoepen zonder groen of verzakte tegels

Waarom nieuw voetgangersbeleid in Utrecht?

Bestaande Utrechtse richtlijnen voor voetgangers spreken elkaar tegen en passen niet (meer) bij de ambities uit de ruimtelijke strategie en ander vastgesteld beleid van de gemeente Utrecht.
Het is niet overal mogelijk en prettig om te lopen. Verandering is nodig om dit wel mogelijk te maken. Toegankelijkheid van de voetgangersruimte voor mensen met een beperking dient hierbij mee te worden genomen, zoals het VN-verdrag handicap stelt.
Er is nog maar weinig bekend van het loopgedrag van mensen in Utrecht. Denk hierbij aan hoeveel mensen ergens lopen, waar mensen naartoe lopen, met welk doel en hoe ze dat ervaren.
In het Mobiliteitsplan 2040 en de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (RSU 2040) is al beschreven dat het in Utrecht fijn moet zijn om te lopen en het een ‘10-minutenstad’ dient te worden, wat inhoudt dat voorzieningen op loop- en fietsafstand te bereiken zijn binnen 10 minuten.

Bekijk hier de ontwerp-beleidsnota Voetganger van de gemeente

Blik op de toekomst

De stip op de horizon staat op 2050. In dit jaar dienen de plannen uit de beleidsnota Voetganger omgezet te zijn naar de werkelijkheid waarin Utrecht een echte voetgangersstad is. De volgende uitgangspunten worden hierin meegenomen:

Utrecht is in 2050 een echte voetgangersstad met een loopcultuur:

Voetgangers beoordelen lopen in de stad met minimaal een 8.
We gaan voor een hoge kwaliteit voetgangersruimte.
Voetgangersruimte die voor iedereen toegankelijk en uitnodigend is.
We combineren voetgangersruimte met andere opgaven.
Lopen wordt op die plekken belangrijker dan andere manier van verplaatsen. Ruimte om te lopen, ontmoeten, spelen, vergroenen (en fietsen) vanaf nu voorop.

De bedoeling is dat de plannen voor de nieuwe voetgangersruimte zorgen voor een toename van het aandeel duurzame, gezonde en ruimte-efficiënte vervoersmiddelen.

De gemeente heeft zichzelf de volgende doelen gesteld:

Een nieuwe kwaliteit voetgangersruimte voor alle nieuwe openbare ruimte die we maken of herinrichten.
Voetgangersnetwerken in de wijken, door de stad en naar buiten verbeteren.
Voorzieningen zijn lopend goed bereikbaar. Op een bestemming aangekomen voelen voetgangers zich welkom en geleid.
Lopen vanuit de voordeur is voor iedereen vanzelfsprekend(er). Voor het verplaatsen van A naar B of het maken van een ommetje.

Wat betekent het nieuwe voetgangersbeleid voor de doelen van Milieucentrum Utrecht?

Milieucentrum Utrecht richt zich op het vergroenen en verduurzamen van de leefomgeving in Utrecht. Het combineren van de uitbreiding van de voetgangersruimte met andere opgaven, zoals vergroenen van de voetgangerspaden, draagt daaraan bij. Door de aanleg van gevelstroken (langs een huis of ander gebouw) en functiestroken (waar bomen, geparkeerde auto’s of fietsen staan) wordt er bijgedragen aan een uitnodigende loopomgeving, schaduwrijkere straten (bijdrage aan klimaatadaptieve leefomgeving) en een impuls aan de biodiversiteit. De uitnodigendere loopomgeving zorgt er vermoedelijk ook voor dat men minder de auto of openbaar vervoer gebruikt en zich meer te voet verplaatst met een schonere lucht tot gevolg. De vergroening zorgt op zijn beurt voor afname hittestress door de schaduwvorming, is een stimulans voor de biodiversiteit in de stad en zorgt voor betere wateropvang.

Integrale benadering

De beleidsnota Voetganger beschrijft niet alleen een vernieuwde aanpak van de inrichting van de voetgangersruimte maar neemt ook bestaand beleid uit het ruimtelijke, sociale en gezondheidsdomein mee. Deze integrale aanpak zorgt ervoor dat de stad niet alleen toegankelijker wordt, maar er ook oog is voor vergroening, het verbeteren van wateropvang en vergroten van de biodiversiteit.

Aanpak

Stapje-voor-stapje: verandering waar mogelijk. Dit is hoe de gemeente het voetgangersbeleid wil gaan uitvoeren:

We passen nieuwe kwaliteitseisen voor voetgangersruimte toe bij alle nieuwe ruimte die we maken in de stad en op plekken waar we de ruimte opnieuw inrichten zoals bij nieuwe gebiedsontwikkelingen.
Als we aan de slag gaan met beheer en onderhoud (vervangen van de wegverharding, riolering, warmtenet, etc.), verbeteren we de kwaliteit van de voetgangersruimte waar dat kan.
We werken een voetgangersnetwerk per wijk uit om duidelijk te maken waar we prioriteit geven aan ruimte om te lopen in combinatie met vergroenen.
We maken ruimte vrij voor lopen en groen, door bijvoorbeeld parkeerplekken op te heffen (volgens afspraken uit de Parkeervisie) of geparkeerde fietsen van de stoep te halen en met een rek op een autoparkeerplek te plaatsen.

Bron: Gemeente Utrecht, Ontwerp-beleidsnota Voetganger

Onderdeel van de aanpak is ook om te inventariseren middels een telling hoeveel voetgangers gebruik maken van een bepaald voetpad. Daarnaast zullen mensen ook gevraagd worden naar hun ervaringen op de stoep en hun loopgedrag. Met deze informatie kan de gemeente Utrecht de voetgangersruimte beter inrichten naar het loopgedrag en de hoeveelheid voetgangers.

Meer ruimte voor het één betekent minder ruimte voor het ander

De verbreding van de voetgangersruimte zal deels ten koste gaan van de huidige ruimte voor fietsers en auto’s. Rijbanen worden versmald (ontwerpsnelheid 30 km/uur of 15 km/uur), vrijliggende fietspaden worden vervangen door brede fietsstraten of fietsstraat of parkeerplaatsen worden opgeheven.

Conclusie

De ontwerp-beleidsnota Voetganger van de gemeente Utrecht biedt belangrijke aanknopingspunten voor vergroening, duurzame mobiliteit en inclusieve openbare ruimte, en ondersteunt daarmee de doelstellingen van Milieucentrum Utrecht omtrent een groenere, leefbare en duurzame stad. De aanpak en uitvoering moeten gaan uitwijzen hoeveel er met beter voetgangersbeleid precies gewonnen kan worden.