Hoe zit het nu eigenlijk met de zero-emissiezone in Utrecht?

Sinds januari 2025 geldt er in Utrecht een milieuzone voor dieselauto’s en een nul-emissiezone voor bestelbussen en vrachtauto’s. Om ervoor te zorgen dat de luchtkwaliteit in heel Utrecht beter wordt, stond er vanaf 2027 een uitbreiding van de grenzen van de milieuzone gepland. Door een juridisch knelpunt gaat die uitbreiding voorlopig niet door.

Verkeersborden van milieuzones

Dat de uitbreiding voorlopig niet doorgaat, komt door de landelijke regels voor milieuzones in het Reglement verkeersregels en verkeerstekens (RVV) en het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer (BABW). Die bepalen dat een milieuzone voor personenauto’s alléén kan worden ingevoerd als in hetzelfde gebied óók een milieuzone of een nul-emissiezone voor bestel- en vrachtverkeer geldt. Omdat Utrecht alleen de milieuzone voor personenauto’s en autobussen wilde uitbreiden, kan het oorspronkelijke plan onder de huidige regels niet doorgaan.

Conceptversie van de overheid

Op basis van een conceptversie van de landelijke regelgeving uit 2023 leek het erop dat er geen beleidswijziging nodig was om de nieuwe milieuzones in te zetten. Tijdens de voorbereiding van het definitieve verkeersbesluit is opnieuw juridisch onderzocht of de uitbreiding mogelijk was. Daaruit bleek dat de wijzigingen in het RVV en het BABW de geplande uitbreiding van de milieuzone voor personenauto’s en autobussen per 1 januari 2027 niet toestaan.

Vervolg

Een definitief verkeersbesluit voor de uitbreiding kan pas worden vastgesteld als het in lijn is met de RVV/BABW. Het Rijk zou de regelgeving moeten wijzigen en dat vergt politieke keuze op landelijk niveau. Een traject om dit aan te passen zou zomaar twee jaar kunnen duren. Wanneer en hoe die uitbreiding plaats gaat vinden is nog onduidelijk, maar er zijn wel een paar mogelijkheden.

Invoering per 1 januari 2028: dit heeft, met het oog op de luchtkwaliteit, de voorkeur van de gemeente. Hiervoor is wel een aanpassing van de landelijke regels nodig.
Invoering in 2030: Dan kan de uitbreiding gekoppeld worden aan de uitbreiding van de nul-emissie zone voor bestel- en vrachtverkeer naar de hele stad. Daarvoor is dus geen wijziging in landelijke regels nodig.
Aanpassing bestelauto’s per 1 januari 2027: In het uitvoeringsprogramma Gezonde lucht voor iedereen is bewust gekozen om de milieuzone alleen uit te breiden voor personenauto’s. Uit de maatschappelijke kosten-batenanalyse blijkt dat de voordelen voor de luchtkwaliteit beperkt zijn, terwijl ondernemers eerder moeten investeren in schonere voertuigen en mogelijk dubbel kosten maken.
Later dan 2030 uitbreiden: dit heeft voor personenauto’s en autobussen, vanwege de autonome verschoning van het wagenpark, naar verwachting weinig effect op de luchtkwaliteit/gezondheid.

Zodra er meer informatie is over invoering van de uitbreiding van de milieuzone voor personenauto’s en autobussen, zal de gemeente Utrecht daarover informeren, zodat inwoners van de stad tijd hebben om zich voor te bereiden.