Hoe kunnen we onze steden koel genoeg houden nu ze door klimaatverandering in de zomer steeds heter worden? En hoe kunnen metingen van inwoners het inzicht in hittestress vergroten? Daar ging het over tijdens de Kennisavond van Meet Je Stad Utrecht op maandag 15 juni in de Neudebibliotheek, waarbij soms verrassende feiten voorbijkwamen.
“Trees are amazing shadow machines”
De Kennisavond begon met een Engelstalige presentatie van onderzoeker dr. Daniela Maiullari van de TU Delft. Zij vertelde over de groeiende uitdaging van hittestress en legde uit hoe bomen in steden echt een verschil kunnen maken. Maar ook wanneer niet; als er bijvoorbeeld veel hoge bebouwing is, kunnen bomen het zonlicht reflecteren zonder dat die straling weg kan tussen de gebouwen. Het kan in dat geval juist heter worden. Let wel: verreweg de meeste gebieden worden een stuk koeler als er meer bomen staan.
Aan de hand van voorbeelden uit onderzoeksprojecten van de TU Delft vertelde Daniela over diverse monitoringtechnieken om stedelijke hitte te beoordelen. Er kwamen daarbij ook wat verrassende feiten voorbij. Wist je dat het in het centrum van de stad niet alleen warmer, maar ook kilometers hoger in de lucht nog erg warm is vergeleken met de omliggende gebieden? En dat we soms denken dat het bij het water koeler is, maar dat alleen opgaat als het water in beweging is? Een vijver met stilstaand water reflecteert de warmte enkel. (Maar denk maar eens aan een fontein!)
De 3-30-300-regel
Naast de manieren om stedelijke hitte te beoordelen presenteerde dr. Maiullari de nieuwste inzichten over hoe bomen functioneren in stedelijke omgevingen en hoe groene planningsstrategieën – zoals de 3-30-300-regel – kunnen helpen bij het verminderen van stedelijke hitte. De 3-30-300-regel gaat ervan uit dat elke bewoner vanuit zijn woning minstens drie volgroeide bomen kan zien, in een buurt woont met 30 procent boomkroonbedekking en binnen 300 meter toegang heeft tot een groene buitenruimte van een halve tot een hele hectare.
Welke bomen ‘werken’ het beste?
Een vraag uit het publiek: welke boomsoorten kun je het beste aanplanten om hitte zo goed mogelijk te beperken? Ook daar heeft de TU Delft onderzoek naar gedaan.
In het Nederlands: de Canada-populier, witte esdoorn, Hollandse linde, winterlinde, reuzenlevensboom, fijnspar, groenblijvende magnolia en de oude vertrouwde Iep.
Verder lezen? Bekijk hier de website ‘Urban Forestry’ van de TU Delft.
Meten en detecteren: aanvullend (burger)onderzoek
Na haar presentatie droeg dr. Daniela Maiullari het stokje over aan Oscar van den Brink. Hij houdt zich vanuit de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) bezig met het project Meten en detecteren. De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), die de onderzoeken van de NWA financieert, wil de samenwerking tussen burgers en onderzoekers binnen de routes van de Nationale Onderzoeksagenda versterken en roept op tot het indienen van voorstellen.
De vraag: is er behoefte aan een aanvulling van het huidige burgerwetenschappelijke onderzoek naar een gezonde en klimaatbestendige stad? Tot nu toe verzamelt Meet je stad gegevens over temperatuur, luchtvochtigheid en fijnstofconcentraties. Zijn er andere gegevens die deelnemers belangrijk vinden? Over welke onderwerpen rond het klimaat in de stad maken mensen zich zorgen? En zijn er specifieke plekken waar mensen meetgegevens willen verzamelen? Aan de hand van de verzamelde onderwerpen gaat Meet je Stad samen met kennisinstellingen een toekomstplan opstellen en bij de NWA als projectaanvraag indienen voor subsidie.
- Meer Informatie: NWA Citizen Science 2026 (Engelstalig)
Last but not least: wat zouden we moeten onderzoeken met de data van de Snuffelfiets?
De Snuffelfiets is project waarin fijnstof (PM) in de lucht gemeten wordt door vrijwilligers die met een sensor door de stad fietsen om gegevens te verzamelen. We meten dit omdat fijnstof een negatieve invloed kan hebben op de gezondheid van de inwoners. De Dataclub van Milieucentrum Utrecht verwerkt de data die uit dit project voortkomt. Tijdens de kennisavond stelde de Dataclub de vraag: welke vraag over luchtvervuiling zou jij het interessantst vinden om beantwoord te zien? Ook als je niet bij de Kennisavond aanwezig was, kun je deze vraag beantwoorden en helpen bij dit burgerwetenschapsproject. Open hier de korte enquete.
Over Meet Je Stad Utrecht
Met het project Meet Je Stad brengt Milieucentrum Utrecht samen met inwoners het stedelijk microklimaat in kaart, helpt hen om klimaatproblemen in de stad vast te stellen en na te denken over klimaatadaptatie.
Coverfoto: Harrie van Veen
Kom naar de Open Tuinendagmarkt!