Een duurder en overvol stroomnet: hoe zit dat in Utrecht?

Een warmtepomp installeren, elektrisch koken of een laadpaal voor de deur: voor Utrechters die hun woning willen verduurzamen, is een goede stroomaansluiting steeds belangrijker. Maar juist die aansluiting staat onder druk. In juli 2026 was er in de gemeente Utrecht zelfs sprake van een tijdelijke aansluitstop. Hoe kan dat? En wat betekent het volle stroomnet voor de Utrechtse energietransitie?

De verwachting is dat de energierekening vanaf 2027 een stuk hoger zal zijn. Volgens een prognose van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) betaalt een gemiddeld huishouden volgend jaar ongeveer € 89 extra voor elektriciteit en €52 extra voor gas. Dat komt neer op €141 per jaar. Eén van de oorzaken van deze verhoging is de uitbreiding van het energienet. Netbeheerders investeren veel in nieuwe kabels, elektriciteitsstations en andere infrastructuur: allemaal nodig om woningen, bedrijven en duurzame energiebronnen aan te kunnen sluiten op het net. Uit het artikel van NOS blijkt dat de elektriciteitstarieven bij Stedin, de netbeheerder in Utrecht, stijgen met ongeveer 17 procent. 

We gebruiken steeds meer elektriciteit: we koken elektrisch, laden onze auto’s op en verwarmen onze huizen steeds vaker met een warmtepomp in plaats van aardgas. We wekken meer duurzame stroom op, bijvoorbeeld met zonnepanelen en windmolens. Dat is natuurlijk goed nieuws voor de overstap naar duurzame energie, maar het elektriciteitsnet is niet overal voorbereid op deze groei. Het uitbreiden van het net heeft tijd nodig. Er moeten (meer) kabels gelegd worden, elektriciteitsstations worden gebouwd en vergunningen worden geregeld. 

Daarnaast gebruiken we vaak op hetzelfde moment stroom. Vooral tussen 4 uur ‘s middags en 9 uur ‘s avonds is de vraag naar energie in Utrecht groot. Als veel huishoudens tegelijk koken, hun auto opladen en de verwarming aanzetten, kan het net overbelast raken. Je merkt het ook bij grotere gebouwen zoals de Bibliotheek Neude. Waar recent een bordje te zien was bij de roltrap: ‘Deze roltrap staat uit. i.v.m. overbelast stroomnet’. Op zonnige momenten kan er juist te veel elektriciteit tegelijk worden teruggeleverd. Dat noemen we netcongestie. Het stroomnet heeft een maximale capaciteit en hoewel er hard wordt gewerkt aan de uitbreiding, is dat probleem niet van de ene op de andere dag opgelost. 

Sinds 1 juli dit jaar geldt er een aansluitstop voor een groot deel van de provincie Utrecht. In dit gebied kunnen aanvragen voor nieuwe aansluitingen en het verzwaren van bestaande aansluitingen voorlopig niet zomaar worden uitgevoerd. Dat raakt zowel bewoners die hun huis willen verduurzamen als bedrijven en nieuwbouwprojecten. Wil je bijvoorbeeld een warmtepomp installeren? Dan kan het zijn dat je daarvoor een zwaardere aansluiting nodig hebt en nog een tijdje moet wachten met zo’n installatie. 

Het betekent niet dat iedere verduurzamingsmaatregel onmogelijk is, soms kan een woning met een bestaande aansluiting al uit de voeten. Woon jij in zo’n gebied? Het is dan aan te raden om eerst te controleren wat met de huidige aansluiting mogelijk is.

Recent kwam er opvallend nieuws voorbij: voor ongeveer 80.000 geplande nieuwbouwwoningen in de provincie Utrecht is er alsnog een aansluiting op het stroomnet mogelijk. Voor ongeveer 3700 woningen is voorlopig geen capaciteit beschikbaar, meldde RTV Utrecht. De vraag is: hoe kan dat, als er sprake is van een aansluitstop? 

Voor woningbouwprojecten is een speciale regeling getroffen. Gemeenten en projectontwikkelaars konden hun plannen aanmelden, waarna Stedin heeft beoordeeld welke projecten nog kunnen worden aangesloten. Voor de woningen die onder de regeling vallen, geldt als voorwaarde dat de bouw vóór 1 april 2029 begint. Deze regeling is dus geen opheffing van de aansluitstop. Het gaat om specifieke woningbouwprojecten waarvoor een oplossing is gevonden binnen de beperkte ruimte op het net.

Als er niet genoeg capaciteit is voor alle aanvragen, moet worden bepaald welke aansluitingen het belangrijkst zijn. Denk aan maatschappelijk belangrijke functies zoals ziekenhuizen en scholen. Woningbouw heeft binnen dit kader voorrang ten opzichte van veel bedrijfsactiviteiten. De regeling zorgt ervoor dat er, met het oog op het woningtekort, genoeg doorgebouwd kan worden. 

Wat betekent dit voor Utrechters die hun bestaande woning willen verduurzamen? Niet elke maatregel vraagt om een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting. Wie overstapt op elektrisch koken of een warmtepomp, kan soms gebruikmaken van de aansluiting die er al ligt. Of dat mogelijk is, hangt onder meer af van de huidige aansluiting en het stroomverbruik in huis.

De komende jaren wordt er flink geïnvesteerd in het Utrechtse elektriciteitsnet. TenneT en Stedin werken aan uitbreiding van de infrastructuur, waaronder nieuwe elektriciteitsstations en extra kabels. De gemeente Utrecht verwacht dat er de komende vijftien jaar ongeveer duizend extra elektriciteitshuisjes nodig zijn. Iets wat veel tijd, geld en ruimte vraagt.

Ook als Utrechter kun je stappen zetten om je energierekening te verlagen én het stroomnet te ontlasten. Begin bijvoorbeeld met het verbeteren van de isolatie in en rondom het huis maar ook het lager zetten van je thermostaat. Gebruik daarnaast grote elektrische apparaten, zoals de wasmachine en vaatwasser, waar mogelijk buiten de piekuren van 16.00 tot 21.00 uur. Als je zonnepanelen hebt kun je het best voor vier uur ’s middags een was draaien. Op Duurzamer030 vind je een uitgebreid overzicht met tips om energie te besparen. Via het Energieloket van de Gemeente Utrecht vind je naast praktische bespaartips ook informatie over mogelijke subsidies en leningen. Je bespaart hier niet alleen energie mee, op deze manier helpt het je ook om het stroomnet beter te benutten.

Tekst: Judith Koers
Bannerfoto: Harrie van Veen