“Ik weet eigenlijk niet of ik echt een Tuincoach ben”, zijn bijna de eerste woorden waarmee Harmke ons begroet. We zijn bij haar thuis in Wittevrouwen. Een typische straat in Utrecht waar parkerende auto’s, fietsen, bomen, boomspiegels en voetgangers strijden om een klein stukje stoep. En toch zijn er opvallend veel geveltuintjes. Het voelt meteen groen en levendig, zeker op zo’n zonnige lentedag.
“Jouw werk?” vragen we, kijkend naar de geveltuintjes. “Deels, ik heb er van harte aan bijgedragen”, zegt Harmke. “We hebben gewoon een actieve straat.” Toch zijn we benieuwd waarom ze twijfelt. “Ik weet eigenlijk niet zo veel over planten of tuinontwerp. Mijn werkgebied is het water. Eigenlijk voel ik mezelf meer een waterambassadeur.” Voor Harmke is water niet alleen regenwater of een vijver in de tuin, maar de verbindende factor tussen natuur, leefomgeving, stad en beleid. Dat maakt Harmke een Tuincoach met een waardevolle expertise.
Wat is een Tuincoach?
Het Tuincoachprogramma is opgezet door Milieucentrum Utrecht, in opdracht van de gemeente Utrecht. Het doel: bewoners helpen om hun tuin of straat te vergroenen en zo bij te dragen aan een klimaatbestendige stad. Niet via regels van bovenaf, maar via inspiratie, praktische tips en advies van mensen uit de buurt zelf. De Tuincoaches dus.
Vergroenen aan en op het water
Haar relatie met water loopt als een rode, of eigenlijk een blauwe, draad door haar leven. Harmke studeerde biologie en milieukunde en werkte onder andere bij de Milieufederatie, waar water al snel een centrale rol kreeg. “Op een gegeven moment werd water de verbindende factor in alles wat ik deed”, vertelt ze.
Een van de bekendste initiatieven waarbij ze betrokken is, is Vergroening Singel 030. Daar zetten bewoners zich in voor meer natuur in en rond het water: betere waterkwaliteit, zachtere oevers en meer variatie. Zo ontwikkelden ze drijvende planteneilanden en rustplekken voor watervogels. Ook de ‘Vanishing Staircase’ (Verdwijnende Trap) achter het Centraal Museum maakt daar deel van uit – een ecologisch kunstproject in samenwerking met kunstenares Birthe Leemeijer dat natuur, water en stad met elkaar verbindt.
Tuinieren op het water blijkt iets heel anders dan in de tuin. “Je staat op een boot, je hebt geen gewone gereedschappen en soms ligt je tuinschaar gewoon in het water”, lacht Harmke. “Dus magneetvissen wordt misschien mijn volgende hobby.”
“Ik ben niet zo van de standaardoplossingen”
Wat voegt de Tuincoach-training voor haar toe? “Ik vond het vooral leuk om te doen. Eigenlijk kwam ik af op de term “afkoppelcoach” die in het begin gebruikt werd. En het leek me nuttig om ook wat meer praktische handigheden te leren. Het zijn maar twee dagen, dus je hebt niet meteen alle antwoorden. Maar je merkt wel dat jouw vragen ook bij anderen leven – en dat ze helemaal niet zo gek zijn.”
Minstens zo belangrijk: het netwerk. “Je leert elkaar kennen en weet bij wie je terecht kunt. Soms is het gesprek al net zo waardevol als de oplossing.”
Dat past ook bij hoe Harmke kijkt naar tuinen en vergroening. “Iedereen heeft andere wensen, mogelijkheden en beperkingen. Dus je kunt het bijna nooit standaard oplossen.” Met een glimlach: “Ik ben sowieso niet zo van de standaardoplossingen.”
Het dilemma aan de achterkant
Die zoektocht naar maatwerk ervaart ze ook in haar eigen tuin. Haar ‘dilemma aan de achterkant’ draait om regenwater. Ze wil het hemelwater van haar dak graag opvangen en hergebruiken, maar niets is eenvoudig.
De regenpijp komt uit op een plek waar een regenton niet goed past. Het laagste punt van de tuin ligt direct bij de achterdeur. Leidingen verleggen is ingewikkeld. En eerlijk is eerlijk: “de meeste regentonnen vind ik ook niet zo mooi.”
Zelfs met haar kennis van water loopt ze hier tegen grenzen aan. Voorlopig vangt ze het water deels handmatig op. Praktisch is anders. Maar het denken stopt niet. Ideeën en wensen zijn er genoeg – van een liggende ‘regenton’ tot slimme oplossingen voor het dak.
Een kant-en-klare oplossing vinden we die dag niet. Maar dat is misschien ook niet het punt.
Tuincoach, maar anders
Harmke ziet zichzelf niet als iemand met een reclamebordje ‘Tuincoach’ voor het raam of een pasklaar antwoord voor elke vraag. Ze schuift liever aan bij gesprekken in de straat, denkt mee bij een buur of raakt betrokken bij een initiatief.
Juist daarin zit haar kracht. Ze verbindt werelden: bewoners, gemeente, waterschap. Ze stelt vragen, denkt door en brengt mensen verder zonder het over te nemen.
Op weg naar huis blijft één zin hangen: “Water is toch de basis van alles.” En misschien is dat precies wat haar tot Tuincoach maakt – niet ondanks, maar juist dankzij haar andere invalshoek.
Tekst: Matthias
Foto’s: Harrie van Veen
Hoe vind ik een Tuincoach in mijn buurt?
Makkelijk. Op de website van BuurtNatuur030 vind je de namen en contactgegevens van de Tuincoaches in jouw wijk: Tuincoaches – BuurtNatuur030.
Zelf aan de slag als Tuincoach?
We bieden een paar keer per jaar een opleidingsronde aan. De opleiding bestaat uit twee gratis trainingsdagen op een groene locatie in Utrecht. Interesse? Mail je motivatie, de wijk waarin je woont en wat je zou willen leren naar tuincoach@buurtnatuur030.nl en we nemen zo snel mogelijk contact met je op.
Trainingsdagen 2026
De gratis training bestaat altijd uit twee dagen. De eerstvolgende training is de lente-editie: vrijdag 22 mei 2026 & vrijdag 5 juni 2026!
Nieuwe duiventil Griftsteede: “Dit moeten we op meer plekken in de stad doen”