Al jaren spreken Utrechters en de gemeente met elkaar – ook in het kader van burgerparticipatie – over zelfbeheer van groen in de stad: geveltuinen, eigen parkjes, beheer van bomen in de straat. Gemakkelijk gaat het allemaal niet. Bewoners met een vergroeningsinitiatief in de eigen buurt stuiten vaak op een woud van regels, waardoor de motivatie allang is verdwenen als de gemeente eindelijk – soms jaren later – groen licht geeft.
Groen zelfbeheer is een van de onderwerpen die werd besproken tijdens het Wilde Stadscafé Verkiezingsdebat op 25 februari. Inleider van dit eerste subdebat is Marit Overbeek van de Zusterparken in Rotsoord, Hoograven. Zij legt uit waar zij op welke weerstand zij stuitte bij haar voorstel om Rotsoord te vergroenen omdat “de gemeente een beetje vergeten was om te vragen aan ontwikkelaars om groen mee te nemen in hun plannen”.
Overbeek pleit ervoor om groenbeheer radicaal over te laten aan bewoners. “Dat gaat er dus anders uitzien dan je gewend bent. Dat zijn geen aangeharkte parkjes. Dat zijn bakken, dat is wildgroen, wilde stadsnatuur, dingen die eruit zien alsof er een foutje gemaakt is. Maar ik zeg altijd: laat bewoners het maar doen, de gemeente maakt ook fouten, laat bewoners af en toe ook maar een foutje maken, we gaan er niet dood van. Dus geef bewoners autonomie, zelfbeheer en geld om dit te doen.”
Geld is er zeker nodig, pakt moderator Elisabeth van den Hoogen de draad van Overbeek over. Het klinkt toch een beetje als lef, stelt Van den Hoogen en de vraag is hoever partijen daadwerkelijk willen of durven gaan met zelfbeheer voor bewoners. VOLT en de VVD zitten op dezelfde lijn. Jacoline Kool (VOLT): “Een eerste stap die wij zouden nemen is dat ook bomen in zelfbeheer van bewoners mogen. Bomen zijn de natuurlijke airconditioning van de stad. Op dit moment is het zo dat bomen nog niet in zelfbeheer mogen vanuit de gemeente omdat het snoeien van bomen best eens ingewikkelder zou kunnen zijn en misschien niet alle bewoners dat zouden weten. Wij zouden dat heel graag veranderd willen zien.”
VVD-er Marijn de Pagter is het met Kool eens. “Je vraagt het aan een liberaal, dus ik kan het hier allemaal maar mee eens zijn. Volgens mij kunnen bewoners inderdaad heel goed zelf groen beheren.” Maar er moet wel een vorm van beheer zijn, voegt De Pagter er wel aan toe. Een giftige boom of plant in de buurt van een school is niet wenselijk.
Zelfbeheer is in principe prima, zegt ook Kirsten Alblas van de ChristenUnie. “Maar met zelfbeheer alleen red je het niet. Er zitten hier veel mensen die dat leuk vinden, maar je zou heel Galgenwaard vol moeten hebben als je dat voor de hele stad wilt doen. Dus de gemeente heeft wel degelijk een verantwoordelijkheid hierin.”
Jos de Fuijk concludeert dat de partijen het wel eens zijn als het gaat om groenbeheer door bewoners. Maar bomen zijn wel een stukje ingewikkelder, zegt hij, want de bodem zit vol bekabeling. Daardoor kunnen bomen met diepe wortels niet overal geplant worden, is het idee. “Het ontslaat de gemeente niet van een verplichting om met een vergroeningsplan te komen.”
De Fuijk wijst er daarnaast fijntjes op dat het bij zelfbeheer niet alleen om kennis van diepwortelende bomen of soorten gaat. “Mensen verhuizen, soms zijn mensen niet meer te bereiken, hebben ze er geen zin meer in. Wat doe je dan? Dan zal de gemeente toch een rol moeten pakken.”
De Pagter vindt dat juist maar een relatief probleem. “Laten we niet vergeten dat tweederde van de grond niet van de gemeente is. Er is heel veel grond bij mensen zelf in beheer. Daar doen mensen het ook zelf allemaal. Vertrouw het toe aan mensen aan mensen in de buurt dat ze het groenbeheer in de openbare ruimte ook goed kunnen.”
Tekst en foto’s: Harrie van Veen. Video: Bibliotheek Utrecht
Debat ‘uitverkocht’, extra plaatsen in filmzaal